| Title: | An Internal Control Model for Budget Administration Based on Good Governance Principles in Secondary Schools under the Office of the Basic Education Commission, Bangkok |
| ชื่อโครงการ: | รูปแบบการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาลของสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการ การศึกษาขั้นพื้นฐานเขตกรุงเทพมหานคร |
| Author: | Pawinee Puttapruek |
| ชื่อผู้วิจัย: | ภาวิณี พุทธพฤกษ์ |
| Advisor: | ผศ. ดร. พล.ร.ต.หญิง สุภัทรา เอื้อวงศ์ และรศ. ดร.วิสุทธิ์ วิจิตรพัชราภรณ์ – Asst. Prof. R.Adm. Supathra Urwongse, Ph. D. & Assoc. Prof. Wisut Wichitputchraporn, Ph.D. |
| Degree: | ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชานวัตกรรมการบริหารการศึกษา – Doctor of Philosophy Program in Educational Administration Innovation |
| Major: | ปร.ด. นวัตกรรมการบริหารการศึกษา – Ph.D. in Educational Administration Innovation |
| Faculty: | บัณฑิตวิทยาลัย (Graduate School) |
| Academic year: | 2568 (2025) |
| Published: | นำเสนอในที่ประชุมวิชาการ (Conference) การประชุมวิชาการละเผยแพร่งานวิจัยคัดสรร สาขาวิชาศึกาศาสตร์ ครั้งที่ ๖ วันที่ ๒๒-๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๘ สมาคมสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทยในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (หน้า 217-227) Click วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย ปีที่ ๑๐ ฉบับที่ ๓ กรกฎาคม-กันยายน ๒๕๖๙ สถาบันเทคโนโลยีนวัตกรรมทางการศึกษาและการวิจัยแห่งสุวรรณภูมิ | Journal of Educational Innovation and Research Vol. 10 No. 3 (2026): July – September 2026 Click |
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพและปัญหาของการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาล 2) พัฒนารูปแบบการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาล และ 3) ตรวจสอบความเหมาะสมของรูปแบบการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาล การดำเนินการวิจัยแบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอน คือ 1) ศึกษาสภาพและปัญหาของการควบคุมภายใน โดยใช้แบบสอบถามและการสัมภาษณ์เชิงลึก 2) พัฒนารูปแบบการควบคุมภายในโดยอ้างอิงกรอบแนวคิด COSO 2013 ครอบคลุม 5 ด้าน การบริหารงบประมาณ 6 ด้าน และหลักธรรมาภิบาล 6 ด้าน และ 3) ตรวจสอบความเหมาะสมของรูปแบบโดยผู้ทรงคุณวุฒิและผู้มีประสบการณ์ด้านการบริหารงบประมาณในสถานศึกษา ประชากรที่ศึกษา คือ โรงเรียนมัธยมศึกษาในเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร รวม 119 โรงเรียน เป็นกลุ่มตัวอย่าง 92 โรงเรียน ใช้วิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้น (Stratified Random Sampling) ผู้ให้ข้อมูล 460 คน ประกอบด้วยผู้บริหารสถานศึกษา หัวหน้ากลุ่มบริหารงบประมาณ และครูผู้รับผิดชอบงานด้านแผนงาน การเงิน บัญชี พัสดุ และควบคุมภายใน เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบสอบถาม ที่มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ .96 แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสนทนากลุ่ม (Focus Group) แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม และแบบประเมินความเหมาะสมของรูปแบบการควบคุมภายใน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ
ผลการวิจัย
รูปแบบการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาล มีองค์ประกอบของรูปแบบการควบคุมภายใน 5 ด้าน ได้แก่ 1) การควบคุมภายในด้านการจัดการสภาพแวดล้อมการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาลโดยยึดหลักความโปร่งใสและหลักความรับผิดชอบ ประกอบด้วย การกำหนดโครงสร้างหน้าที่ การแต่งตั้งคณะกรรมการ การกำหนดนโยบายจัดสรรงบประมาณ การพัฒนาบุคลากรและแบบฟอร์มเอกสาร และการสร้างค่านิยมองค์กรซื่อสัตย์ 2) การควบคุมภายในด้านการประเมินความเสี่ยงการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาลโดยยึดหลักความโปร่งใส หลักความรับผิดชอบและหลักการมีส่วนร่วม ประกอบด้วย การวิเคราะห์ระบุความเสี่ยง การประเมินความเสี่ยง การกำหนดตัวชี้วัดความเสี่ยง และการรายงานความเสี่ยง 3) การควบคุมภายในด้านกิจกรรมควบคุมการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาลโดยยึดหลักความโปร่งใส หลักความรับผิดชอบ หลักการมีส่วนร่วมและหลักความคุ้มค่า ประกอบด้วย การกำหนดนโยบายควบคุม มาตรการการควบคุม การกำหนดกิจกรรมควบคุม ลำดับความสำคัญของกิจกรรมคุมคุม การตรวจสอบร่วมกัน การใช้เทคโนโลยีในการควบคุม และการรายงานผลกิจกรรม 4) การควบคุมภายในด้านสารสนเทศและการสื่อสารการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาลโดยยึดหลักความโปร่งใส หลักความรับผิดชอบ หลักนิติธรรม และหลักคุณธรรม ประกอบด้วย การสร้างระบบสารสนเทศ การสร้างเครือข่ายการสื่อสาร การสร้างแบบฟอร์มเอกสารรายงานผล และการบันทึกข้อมูลรายงานผล 5) การควบคุมภายในด้านการติดตามประเมินผลการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาลโดยยึดหลักความโปร่งใส หลักความรับผิดชอบ หลักนิติธรรม และหลักคุณธรรม ประกอบด้วย การแต่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบ การกำหนดปฏิทินการตรวจกำกับติดตาม การสร้างแบบประเมินให้ผู้มีส่วนร่วมได้มีส่วนประเมินผล และการจัดทำรายงานสรุปผล องค์ประกอบของรูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 1) ชื่อรูปแบบ 2) หลักการ/แนวคิดของรูปแบบ 3) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ 4) กระบวนการบริหารของรูปแบบ 5) การกำกับติดตามและประเมินผล 6) ปัจจัย/เงื่อนไขความสำเร็จในการบริหาร การตรวจสอบความความเหมาะสมของรูปแบบการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาล พบว่ามีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด มีความเป็นไปได้ของรูปแบบอยู่ในระดับมากที่สุด และมีความเป็นประโยชน์ของรูปแบบอยู่ในระดับมากที่สุด
คำสำคัญ: การควบคุมภายใน, การบริหารงบประมาณ, หลักธรรมาภิบาล, สถานศึกษาระดับมัธยมศึกษา
Abstract
The objectives were to: (1) examine the current conditions and problems of internal control in budget administration based on good governance principles; (2) develop an internal control model for budget administration grounded in good governance principles; and (3) evaluate the appropriateness of the developed model. The research was conducted in three phases. First, the current conditions and problems of internal control were investigated using questionnaires and in-depth interviews. Second, an internal control model was developed based on the COSO 2013 framework, encompassing five components, six dimensions of budget administration, and six principles of good governance. Third, the appropriateness of the model was evaluated by experts and practitioners with experience in budget administration in educational institutions. The population consisted of 119 secondary schools under the Secondary Educational Service Area Office, Bangkok. The sample comprised 92 schools selected through stratified random sampling. The participants included 460 individuals: school administrators, heads of budget administration divisions, and teachers responsible for planning, finance, accounting, procurement, and internal control. The research instrument included a questionnaire with a reliability coefficient of .96, in-depth interview form, focus group form, focus group discussion records, and an evaluation form for assessing the appropriateness of the internal control model. Quantitative data were analyzed using frequency, percentage, mean, and standard deviation, while qualitative data were analyzed using content analysis.
The findings revealed that the internal control model for budget administration based on good governance principles consists of five components. The first component, control environment, is grounded in transparency and accountability through clearly defined organizational structures, committee appointments, budget allocation policies, personnel development, standardized documentation, and cultivation of organizational integrity. The second component, risk assessment, is guided by transparency, accountability, participation and includes risk identification and analysis, risk evaluation, establishment of risk indicators, and risk reporting. The third component, control activities, focuses on risk management under the principle of transparency, accountability, participation, and value for money, comprising the formulation of control policies and measures, determination and prioritization of control activities, collaborative monitoring, application of technology in control processes, and reporting of results. The fourth component, information and communication, is grounded in transparency, accountability, rule of law, and ethics, involving the development of information systems, communication networks, reporting forms, and systematic data recording. The fifth component, monitoring and evaluation, in compliance with transparency, accountability, rule of law, and ethics, includes the appointment of audit committees, establishment of monitoring schedules, development of participatory evaluation tools, and preparation of summary reports. In addition, the model structure comprises six elements: model title, principles or conceptual framework, objectives, administrative processes, supervision and evaluation, and success factors or conditions.
Expert evaluation indicated that the model demonstrated the highest levels of appropriateness, feasibility, and usefulness.
Keywords: internal control, budget administration, good governance, secondary schools
6419000009 ภาวิณี พุทธพฤกษ์ – Pawinee Puttapruek, 2568 (2025), Advisor: ผศ. ดร. พล.ร.ต.หญิง สุภัทรา เอื้อวงศ์ และรศ. ดร.วิสุทธิ์ วิจิตรพัชราภรณ์ – Asst. Prof. R.Adm. Supathra Urwongse, Ph. D. & Assoc. Prof. Wisut Wichitputchraporn, Ph.D., ดุษฎีนิพนธ์ (Dissertation), รูปแบบการควบคุมภายในการบริหารงบประมาณตามหลักธรรมาภิบาลของสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการ การศึกษาขั้นพื้นฐานเขตกรุงเทพมหานคร An Internal Control Model for Budget Administration Based on Good Governance Principles in Secondary Schools under the Office of the Basic Education Commission, Bangkok, นำเสนอในที่ประชุมวิชาการ (Conference): การประชุมวิชาการละเผยแพร่งานวิจัยคัดสรร สาขาวิชาศึกาศาสตร์ ครั้งที่ ๖, วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย 2569, ปริญญาเอก (Doctorate Degree), บัณฑิตวิทยาลัย (Graduate School), ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชานวัตกรรมการบริหารการศึกษา – Doctor of Philosophy Program in Educational Administration Innovation, ปร.ด. นวัตกรรมการบริหารการศึกษา – Ph.D. in Educational Administration Innovation, Siam University, Bangkok, Thailand – มหาวิทยาลัยสยาม กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
