ปัจจัยทางการเมืองกับความเป็นสถาบันทางการเมืองของพรรคการเมืองไทย

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยทางการเมือง ได้แก่ การสื่อสารทางการเมือง การตลาดทางการเมือง และปัจจัยทางสังคม ที่มีความสัมพันธ์กับความเป็นสถาบันทางการเมืองของพรรคการเมืองไทย ศึกษาคุณลักษณะของปัจจัยทางการเมืองทั้งสามด้านดังกล่าว ที่มีอิทธิพลต่อความเป็นสถาบันทางการเมืองของพรรคการเมืองไทย และพัฒนาข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อเสริมสร้างการสื่อสารทางการเมือง การตลาดทางการเมือง และปัจจัยทางสังคม กับการพัฒนาความเป็นสถาบันของพรรคการเมืองไทย งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกกับบุคคลที่เกี่ยวข้อง และการเก็บข้อมูลเชิงปริมาณ โดยกาหนดกลุ่มประชากรเป็นประชาชนผู้ใช้สิทธิ์เลือกตั้งในปี พ.ศ.2566 และเลือกกลุ่มตัวอย่าง จานวน 2,400 คน และใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการวิจัย
ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยทางการเมืองทั้งสามด้าน ได้แก่ การสื่อสารทางการเมือง การตลาดทางการเมือง และปัจจัยทางสังคม มีความสัมพันธ์ในเชิงบวกอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติกับความเป็นสถาบันทางการเมืองของพรรคการเมืองไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การสื่อสารทางการเมืองที่มีความโปร่งใส ครอบคลุม และสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชน มีบทบาทสาคัญต่อการเสริมสร้างความเชื่อมั่นและความยั่งยืนของพรรคการเมือง นอกจากนี้ การตลาดทางการเมืองที่มุ่งเน้นการตอบสนองต่อความต้องการของประชาชน และการสร้างอัตลักษณ์ของพรรคอย่างชัดเจน รวมถึงปัจจัยทางสังคม เช่น ระดับการศึกษา การรับรู้ข้อมูลข่าวสาร และบทบาทของเครือข่ายทางสังคม มีอิทธิพลต่อการพัฒนาความเป็นสถาบันของพรรคการเมืองไทยอย่างมีนัยสาคัญ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายคือ การพัฒนาความเป็นสถาบันทางการเมืองของพรรคการเมืองไทยต้องใช้วิธีการหรือกระบวนการที่เหมาะสมของการสื่อสารทางการเมือง การตลาดทางการเมือง และปัจจัยทางสังคมอย่างสมดุล.

คำสำคัญ: การสื่อสารทางการเมือง, การตลาดทางการเมือง, ปัจจัยทางสังคม, สถาบันพรรคการเมืองไทย

Abstract

This study aimed to examine the political factors, namely political communication, political marketing, and social factors in relation to the institutionalization of political parties in Thailand. It investigated the characteristics of these three political factors that influenced party institutionalization, and developed policy recommendations to enhance political communication, political marketing, and social factors in support of the institutionalization of Thai political parties A mixed methods approach was employed, combining in – depth interviews with key informants and quantitative data collection. The population consisted of eligible voters from the 2023 general election and 2,400 voters were selected, data were gathered using questionnaires as the primary research instrument.
The findings revealed that all three political factors which included political communication, political marketing, and social factors had a statistically significant positive relationship with the institutionalization of Thai political parties. In particular, political communication that was transparent, inclusive, and encouraged public participation played a crucial role in building trust and long-term party sustainability. In addition, political marketing that focused on meeting citizens’ needs and creating a clear party identity, as well as social factors including education level, information accessibility, and role of social networks, significantly influenced party institutionalization. For policy recommendation, the development of political institutionalization of Thai political parties must employ appropriate methods and processes that balance political communication, political marketing, and social factors.

Keywords: political communication, political marketing, social factors, institutionalization of Thai political parties

6319400005 วิภาดา วงศ์วาณิชวิริยะ, Wipada Wongwanitwiriya, 2568 (2025). Advisor: ผศ. ดร.จิดาภา ถิรศิริกุล – Asst. Prof. Dr. Jidapa Thirasirikul, ดุษฎีนิพนธ์ (Dissertation), ปัจจัยทางการเมืองกับความเป็นสถาบันทางการเมืองของพรรคการเมืองไทย Political Factors and Institution of Political Party, นำเสนอในที่ประชุมวิชาการ (Conference), วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ปีที่ 7 ฉบับที่ 6 พฤศจิกายน – ธันวาคม 2568, ปริญญาเอก (Doctorate Degree), บัณฑิตวิทยาลัย (Graduate School), รัฐศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการปกครอง – Doctor of Political Science Program in Government, ร.ด. (การปกครอง) – D.Pol.Sc. (Government), Siam University, Bangkok, Thailand – มหาวิทยาลัยสยาม กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย