การสร้างมูลค่าจากของเสียและลดระยะเวลาการผลิตมุ้งรีไซเคิล: กรณีศึกษาโรงงานผลิตมุ้ง

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างมูลค่าจากของเสียและลดระยะเวลาการผลิตมุ้งรีไซเคิลโดยใช้หลักการระดมความคิด แผนผังสาเหตุและผล และแผนภูมิกระบวนการไหลเป็นเครื่องมือในการวิเคราะห์ปัญหา และประยุกต์ใช้หลักการ Lean Manufacturing, 7 Waste, ECRS และวงจร PDCA เพื่อปรับปรุงกระบวนการผลิตให้เกิดการใช้ทรัพยากรอย่างมีประโยชน์สูงสุด จากการเก็บข้อมูลพบว่าของเสียสะสมของปี 2566 มีตำหนิที่สามารถนำมาใช้ได้ จำนวน 3,182 กิโลกรัม หรือคิดเป็นร้อยละ 77.1 ของของเสียทั้งหมด สามารถนำมาผลิตเป็นมุ้งรีไซเคิลหรือมุ้งเกรด B ได้ การทดลองผลิตครั้งแรกพบว่ามุ้งเกรด B ใช้เวลาเฉลี่ย 860.7 วินาที/หลัง ซึ่งสูงกว่ามุ้งเกรด A ร้อยละ 13.07 จึงดำเนินการปรับปรุงโดยใช้หลักการดังกล่าวข้างต้น ส่งผลให้ระยะเวลาการผลิตมุ้งเกรด B ลดลงเหลือ 698.9 วินาที/หลัง หรือลดลงร้อยละ 18.8 จำนวนกิจกรรมของกระบวนการผลิตลดลงจาก 25 เหลือ 21 ครั้ง และลดระยะทางเคลื่อนย้ายลง 23.5 เมตร สามารถนำของเสียมาผลิตเป็นมุ้งเกรด B ได้ทั้งสิ้น 5,179 หลัง ส่งผลให้ปริมาณของเสียที่ใช้ซ้ำได้ลดลงเหลือ 178.2 กิโลกรัม หรือใช้ไปร้อยละ 94.4 จากปริมาณของเสียที่ใช้ซ้ำได้ สามารถสร้างรายได้จำนวน 362,530 บาท เมื่อเปรียบเทียบกับการจำหน่ายเป็นเศษผ้าในแนวทางเดิม พบว่ามีรายได้เพิ่มขึ้น 332,492 บาท หรือเพิ่มขึ้นประมาณ 11 เท่า

คำสำคัญ: การผลิตแบบลีน การสร้างมูลค่าจากของเสีย ความสูญเสีย 7 ประการ ECRS

Abstract

This research aimed to create value from waste and reduce the production time of mosquito nets made from recycled material. Problem analysis was conducted using brainstorming, cause-and-effect diagrams, and flow process charts. Lean Manufacturing principles, 7 Wastes, ECRS, and the PDCA cycle were applied to improve the production process and maximize resource utilization. In 2023, the amount of 3,182 kilograms of defective fabric was observed as 77.1% of the total waste. This defective material was found to be reusable for Grade B mosquito net production. The initial trial showed that the average production time for Grade B nets was 860.7 seconds per unit, which was 13.07% longer than for Grade A. After process improvement, the production time decreased to 698.9 seconds per unit, representing 18.8% reduction. The number of production activities dropped from 25 to 21, and the transport distance was reduced by 23.5 meters. A total of 5,179 Grade B mosquito nets were produced. This resulted in two outcomes: only 178.2 kilograms of reusable waste was left, or 94.4% of the usable waste was utilized, and revenue of 362,530 baht was generated. Compared to selling the material as scrap, this method increased revenue by 332,492 baht, approximately eleven times higher.

Keywords: Lean Manufacturing, value creation from waste, 7 wastes, ECRS

6217210011 นายพชร สุวรรณภุชงค์, Mr. Phachara Suwanpuchong, 2568 (2025). Advisor: ผศ. ดร.อาทิตย์ โสตรโยม – Asst. Prof. Dr. Arthit Sode-Yome, วิทยานิพนธ์ (Thesis), Creating Value from Waste and Reduction of Production Time in Recycled Mosquito Net Manufacturing: A Case Study of a Mosquito Net Factory, นำเสนอในที่ประชุมวิชาการ (Conference), การประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 20 และเครือข่ายวิจัยประชาชื่น ครั้งที่ 9 “ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมต่อการพัฒนาความยั่งยืนของธุรกิจ Environmental Impacts of Sustainable Development in Business” มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์, ปริญญาโท (Master’s Degree), บัณฑิตวิทยาลัย (Graduate School), วิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการงานวิศวกรรม – Master of Engineering Program in Engineering Management, วศ.ม. (การจัดการงานวิศวกรรม) – M.Eng. (Engineering Management), Siam University, Bangkok, Thailand – มหาวิทยาลัยสยาม กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย