June 20, 2026
| Title: | การประเมินความเสี่ยงด้านการยศาสตร์ ในการปฏิบัติงานของบุคลากรหน่วยจ่ายกลาง โรงพยาบาลวิภาราม Ergonomic Risk Assessment of Work Performance Central Medical Supply Department (C.M.S) Personnel at Vibharam Hospital |
| Author: | นายณัฐพล ดอนจันทร์ Mr. Nattapol Donchan |
| Advisor: | อาจารย์มนัส รงทอง – Mr. Manus Rongthong |
| Degree: | วิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาอาชีวอนามัยและความปลอดภัย – Bachelor of Science Program in Occupational Health and Safety |
| Major: | วท.บ. (อาชีวอนามัยและความปลอดภัย) – B.Sc. (Occupational Health and Safety) |
| Faculty: | แพทยศาสตร์ ภาควิชาสาธารณสุขศาสตร์ (Medicine, Department of Public Health Science) |
| Semester/Year: | 2/2568 (2025) |
บทคัดย่อ
โครงงานสหกิจศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ชี้บ่งอันตรายและประเมินความเสี่ยงขั้นตอนการทำงานด้วยเทคนิคการวิเคราะห์งานเพื่อความปลอดภัย (Job Safety Analysis: JSA) 2) ประเมินความเสี่ยงทางการยศาสตร์ และ 3) ปรับปรุงสถานีงานและท่าทางการทำงานของพนักงานแผนกหน่วยงานจ่ายกลาง (Central Medical Supply: CMS) โรงพยาบาลวิภาราม กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ คือ พนักงานที่ปฏิบัติงานประจำในแผนกหน่วยงานจ่ายกลาง จำนวน 15 คนเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบประเมินการวิเคราะห์งานเพื่อความปลอดภัย (JSA)และแบบประเมินความเสี่ยงทางการยศาสตร์ (REBA และ RULA)
ผลการศึกษาชี้บ่งอันตรายด้วยเทคนิค JSA พบว่า ขั้นตอนการปฏิบัติงานมีปัจจัยเสี่ยงหลักเกิดจากการยกและเคลื่อนย้ายอุปกรณ์ การหยิบจับเครื่องมือในที่สูง การก้ม เอื้อม และการยืนทำงานเป็นเวลานาน ด้านผลการประเมินความเสี่ยงทางการยศาสตร์พบว่า “ขั้นตอนการทำให้ปราศจากเชื้อ”มีระดับความเสี่ยงสูงสุด (ร้อยละ 100) โดยพนักงานมีลักษณะท่าทางการทำงานที่ต้องเอื้อมและเขย่งเท้าเกินขีดจำกัดของร่างกาย ทำให้เกิดการแอ่นของหลังส่วนล่างและเกร็งกล้ามเนื้อไหล่ ส่งผลให้มีคะแนนการประเมิน REBA ก่อนการปรับปรุงเท่ากับ 13 คะแนน ซึ่งอยู่ในระดับความเสี่ยงสูงมากและวิกฤตที่ต้องได้รับการปรับปรุงแก้ไขโดยทันที
ผลการวิเคราะห์และเปรียบเทียบหลังการปรับปรุงสถานีงานและท่าทางการทำงานด้วยมาตรการควบคุมทางวิศวกรรม (Engineering Control) โดยการนำ “บันไดสแตนเลส 2 ขั้น” มาใช้ช่วยในการปฏิบัติงาน พบว่า องศาการเคลื่อนไหวของร่างกายส่วนคอ หลัง ไหล่ และแขน กลับเข้าสู่ช่วงมุมที่ปลอดภัย (Neutral Posture) ส่งผลให้คะแนนการประเมิน REBA หลังการปรับปรุงลดลงเหลือ 6 คะแนน ซึ่งอยู่ในระดับความเสี่ยงปานกลาง การปรับปรุงครั้งนี้ช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคทางระบบโครงร่างและกล้ามเนื้อ (MSDs) และเพิ่มความปลอดภัยในการปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ผลการศึกษาชี้บ่งอันตรายด้วยเทคนิค JSA พบว่า ขั้นตอนการปฏิบัติงานมีปัจจัยเสี่ยงหลักเกิดจากการยกและเคลื่อนย้ายอุปกรณ์ การหยิบจับเครื่องมือในที่สูง การก้ม เอื้อม และการยืนทำงานเป็นเวลานาน ด้านผลการประเมินความเสี่ยงทางการยศาสตร์พบว่า “ขั้นตอนการทำให้ปราศจากเชื้อ”มีระดับความเสี่ยงสูงสุด (ร้อยละ 100) โดยพนักงานมีลักษณะท่าทางการทำงานที่ต้องเอื้อมและเขย่งเท้าเกินขีดจำกัดของร่างกาย ทำให้เกิดการแอ่นของหลังส่วนล่างและเกร็งกล้ามเนื้อไหล่ ส่งผลให้มีคะแนนการประเมิน REBA ก่อนการปรับปรุงเท่ากับ 13 คะแนน ซึ่งอยู่ในระดับความเสี่ยงสูงมากและวิกฤตที่ต้องได้รับการปรับปรุงแก้ไขโดยทันที
ผลการวิเคราะห์และเปรียบเทียบหลังการปรับปรุงสถานีงานและท่าทางการทำงานด้วยมาตรการควบคุมทางวิศวกรรม (Engineering Control) โดยการนำ “บันไดสแตนเลส 2 ขั้น” มาใช้ช่วยในการปฏิบัติงาน พบว่า องศาการเคลื่อนไหวของร่างกายส่วนคอ หลัง ไหล่ และแขน กลับเข้าสู่ช่วงมุมที่ปลอดภัย (Neutral Posture) ส่งผลให้คะแนนการประเมิน REBA หลังการปรับปรุงลดลงเหลือ 6 คะแนน ซึ่งอยู่ในระดับความเสี่ยงปานกลาง การปรับปรุงครั้งนี้ช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคทางระบบโครงร่างและกล้ามเนื้อ (MSDs) และเพิ่มความปลอดภัยในการปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
คำสำคัญ: การประเมินความเสี่ยงทางการยศาสตร์, การวิเคราะห์งานเพื่อความปลอดภัย (JSA), REBA, RULA, หน่วยงานจ่ายกลาง
Abstract
This cooperative education project aimed to 1) identify hazards and assess work process risks using Job Safety Analysis (JSA), 2) assess ergonomic risks, and 3) improve the workstations and working postures of personnel in the Central Medical Supply (CMS) department at Vibharam Hospital. The sample utilized in this study consisted of 15 full-time personnel working in the CMS department. The tools used for data collection included the Job Safety Analysis (JSA) form and ergonomic risk assessment tools (REBA and RULA).
The JSA results revealed that the primary risk factors during work procedures included lifting and moving equipment, reaching for high objects, bending, overreaching, and prolonged standing. The ergonomic risk assessment indicated that the “sterilization process” posed the highest risk level (100%). Personnel exhibited working postures that required overreaching and tip-toeing beyond their physical limits, causing lower back extension and shoulder tension. This resulted in a preimprovement REBA score of 13, indicating a very high/critical risk level that required immediate action.
The analysis following the workstation and working posture improvements through engineering controls—specifically the implementation of a “2-step stainless steel ladder”—showed that the range of motion for the neck, back, shoulders, and arms returned to a safer, neutral posture. Consequently, the post-improvement REBA score significantly decreased to 6, which is categorized as a medium risk level. This improvement effectively reduces the risk of musculoskeletal disorders (MSDs) and successfully enhances operational safety.
The JSA results revealed that the primary risk factors during work procedures included lifting and moving equipment, reaching for high objects, bending, overreaching, and prolonged standing. The ergonomic risk assessment indicated that the “sterilization process” posed the highest risk level (100%). Personnel exhibited working postures that required overreaching and tip-toeing beyond their physical limits, causing lower back extension and shoulder tension. This resulted in a preimprovement REBA score of 13, indicating a very high/critical risk level that required immediate action.
The analysis following the workstation and working posture improvements through engineering controls—specifically the implementation of a “2-step stainless steel ladder”—showed that the range of motion for the neck, back, shoulders, and arms returned to a safer, neutral posture. Consequently, the post-improvement REBA score significantly decreased to 6, which is categorized as a medium risk level. This improvement effectively reduces the risk of musculoskeletal disorders (MSDs) and successfully enhances operational safety.
Keywords: Ergonomic risk assessment, Job Safety Analysis (JSA), REBA, RULA, Central Medical Supply
Views: 5
